Lezen en schrijven

Mijn grootste doel: de lezers bereiken. Zonder hen besta ik niet, leven mijn verhalen minder.
– Renate Dorrestein –

Lezen en schrijven gaan hand in hand. Ik heb nog leren lezen met de leesplank: Aap, Noot, Mies, Wim, Zus, Jet, enzovoort … De lettergrepen van Wei-de en Scha-pen werden gescheiden door liggende streepjes en boven de zeventien woorden hoorden plaatjes. Aap droeg een rood jasje, Jet speelde met haar pop. Ik kreeg een doosje met losse letters bij de leesplank, ze moesten op dezelfde letters van de woorden neergelegd worden. Na een keer of vijf vond ik er niets meer aan. Ik keek liever naar buiten, naar de kat die omhoog klom in één van de kastanjes op het schoolplein of ik bemoeide me omgedraaid in mijn stoel met andere kinderen. Op mijn allereerste rapport kreeg ik een vijf voor lezen. De juf schreef in keurig schoonschrift: “Jammer, Angela kletst enorm. Ze is snel afgeleid”.

Heden ten dage denk ik dat ik me zat te vervelen. Ik kende toch allang de letters en de woorden? Het was zelfs zo dat ik na schooltijd stiekem éen van de boekjes over Ot en Sien uit de kast meenam omdat we daar nog niet waren en ik wilde weten hoe het verder ging.  Hoe oud was ik toen voor het eerst een stukje van mij in de schoolkrant verscheen? Mijn oma had een handje meegeholpen: het is lente/ de bloemen komen uit/ ik hoor een vogel die fluit/ je hoort hem wel maar ziet hem niet/ ik keek in alle hoeken/ik zocht totdat ik hem vond/maar toen zag ik een grote hond/en blaffen dat hij deed.

Ik ben altijd blijven lezen en heb altijd geschreven. Steeds met helpende handen in mijn omgeving, vooral de handen van veel auteurs. Of ze hun boeken nu schreven met een pen tussen de vingers, achter een tekstverwerker of beide. Want om verhalen te bedenken en ze op te kunnen schrijven is het belangrijk ernaast doorgaand te lezen. Niet alleen vanwege technieken: hoe doen die schrijvers dat? Hoe krijgen ze op een geloofwaardige manier een verhaal op papier? Hoe kun je van losse aantekeningen een groter geheel maken? Wil ik letterlijk of figuurlijk schrijven? Lezen heeft me vooral geleerd dat het juíst interessant kan zijn om dingen op te schrijven die ik niet snel hardop zeg of durf te zeggen in plaats van me zorgen te maken of andere mensen het zullen afwijzen of niet. Ik was verbijsterd toen ik voor het eerst een door mij nog onuitgesproken thema terugvond in een roman.

Een schrijfster die nergens voor terug leek te deinzen was Renate Dorrestein. Ze werd op Hemelvaartsdag 2018 begraven. Echt wat voor haar, schoot me te binnen; echt wat voor de vrouw die in haar laatste interview zei: “Natuurlijk lukt het mij om dood te gaan”. Wij lezers moeten het doen met haar erfenis. En wat voor een. Het ging Renate om de lezers en niet of ze wel literair genoeg was. Daar hou ik van. Van de meer dan dertig boeken van haar hand, las ik er zeker tien. Ik weet nog steeds waarover ze gingen, ik herinner me kleinere of grotere details. Een personage dat gek wordt van Vivaldi’s eeuwige ‘Vier Jaargetijden’ op de achtergrond bijvoorbeeld; een immens zware vrouw die haar wezen diep in zichzelf verborgen weet; een ouder die haar kinderen doodt. Renates eigen zoektocht langs artsen en alternatief genezers toen ze de ziekte ME kreeg; bijzondere namen van personages zoals Agrippina, Iola en Lupo, of Sterre toen die naam nog niet in de mode was.

Ik las in 1992 voor het eerst een boek van Renate Dorrestein en nu, ruim een kwart eeuw later, heb ik dus nog niet al haar titels gelezen maar “Weerwater” dat in 2015 uitkwam wel. In dit boek is de wereld vergaan op de stad Almere na. Renate speelt naast andere figuren zelf ook een rol in het geheel en met gemak laveert ze van het Maastrichtse Vrijthof richting haar onderkomen in Almere, de Fantasie. Vastberaden sleept ze me mee doorheen een stad met bewoners die proberen op te krabbelen na een Apocalyps. Renate doet dat zo overtuigend dat ze me nergens laat twijfelen of het wel klopt wat ze schrijft. Ik leef mee met de personages zonder dat ik direct een idee heb waar het allemaal naartoe leidt. Daarmee is het voor mij tot op het laatst een spannend boek met hier en daar verrassende wendingen.

Haar boeken liggen dichtbij Renate Dorrestein zelf. Ze sloot aan bij haar publiek. Daarover gaf ze in het hoofdstuk ‘Voor wie schrijf je?’ in “Het geheim van de schrijver. Voor iedereen die graag leest of schrijft” zelf aan: “Het is vooral de pro-Dorresteinlezer van wie ik het moet hebben, dat onbekende individu in wiens hoofd mijn verhaal zijn vervulling vindt, die vreemdeling ook, die mijn hypotheek betaalt. Zonder hem zouden, hoe je het ook wendt of keert, mijn werk en ik niet bestaan.” Renate was niet bang voor de dood. Ze geloofde in een leven in het hiernamaals. Iedereen van wie ze heeft gehouden en die ze al heel lang miste zou met uitgestrekte armen op haar te wachten. Ik hoop van harte dat haar door zelfdoding gestorven zusje waarover ze eveneens een boek schreef, vooraan stond.  Vanaf hier beneden roep ik haar nog na: “Vaarwel, Renate. Wat heb je ons veel gegeven … Je bent niet echt weg. Ik kan je nog steeds lezen, herlezen en nog eens herlezen …”.

Maassluis, 14 mei 2018

3 antwoorden
  1. Ine
    Ine zegt:

    Een teken uit de wereld waar onze geliefden zijn!

    Mijn schoonmoeder had prachtige blauwe lissen in haar tuin. In 2004 na haar overlijden deze uitgestoken en in onze tuin gezet. Elke verhuizing ging mijn schoonmoeder in de vorm van de prachtige blauwe lis met ons mee. Ze was zelf even chique als de kleur van de bloemen. In 2009 overleed mijn man, haar zoon. Elke verhuizing ging ze met mij mee en bloeide steeds prachtig. Na de laatste verplaatsing van eigendommen naar een nieuw adres, wilde ze geen bloemen geven. Het leek of ze mijn verdriet deelde. Wat schetst mijn verbazing, op 13 mei de geboortedag van mijn man, haar zoon heb ik 5 prachtige lissen in bloei. Dit is het eerste voorjaar van mijn nieuwe leven na alles wat een mens kan overkomen. Dank je wel mam

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *